71 teknik terim — sade Türkçe, somut örnek ve tuzak uyarısıyla. Sitede altı noktalı gördüğün her terimin derin hâli burada.
Benzerlerine göre hissenin 'olması gereken' fiyatı.
BEKAP'ta sektör arkadaşlarının medyan F/K ve PD/DD çarpanları hisseye uygulanarak hesaplanır; detay kartındaki '% iskonto/prim' budur. Adil değer bir HEDEF fiyat değil, bir PUSULA'dır: 'piyasa bu şirketi benzerlerinden farklı fiyatlıyor — neden?' sorusunu başlatır.
Piyasanın hareketiyle açıklanamayan getiri fazlası.
Beta kadar hareket zaten 'piyasadan gelen'dir; alfa onun ÜSTÜNE koyduğundur. Pozitif alfa, seçimlerinin endeksi yendiğini; negatif alfa, endeks fonu alsan daha iyi olacağını söyler. Uzun vadede istikrarlı pozitif alfa üretmek, profesyoneller için bile zordur.
Aynı varlığın iki piyasadaki fiyat farkından risksiz(e yakın) kazanç.
Teoride 'bedava para', pratikte milisaniyelerin ve büyük sermayenin oyunudur: profesyoneller farkı saniyeler içinde kapatır. Bireysel yatırımcı için asıl değeri kavramsaldır — fiyatlar neden piyasalar arasında hizalı kalır sorusunun cevabı arbitrajdır.
Fiyatın kısa sürede çok hızlı yükselip 'ısındığı' bölge.
Tipik ölçü RSI>70'tir. 'Sat' demek değildir — güçlü trendlerde fiyat haftalarca aşırı alımda kalabilir. Doğru okuma: 'yeni alım için pahalı bölge, düzeltme olasılığı artmış durumda'. Alım iştahını frenleme sinyalidir, panik satış sinyali değil.
Fiyatın hızlı düşüşle 'soğuduğu' bölge.
Tipik ölçü RSI<30. Tepki yükselişi olasılığı artar ama 'ucuz' ile 'ucuzlamaya devam edecek' farklıdır: iflasa giden şirket yol boyu hep aşırı satımdadır. Düşüşün NEDENİ iyi huyluysa (genel panik, sektör modası) fırsat; yapısal ise (bozulan bilanço) tuzaktır.
Zirveden %20+ düşüşle tanımlanan uzun geri çekilme.
Ayı pençesiyle AŞAĞI vurur. Ayıların ortalaması tarihsel olarak boğalardan kısadır ama duygusal olarak çok daha uzun hissedilir. Ayının en zalim silahı 'ayı rallisi'dir: %10-15'lik umut yükselişleri dibe kadar birkaç kez tekrarlanır ve her seferinde erken girenleri cezalandırır.
İç kaynaklardan hisse dağıtımı: pay sayın artar, servetin değişmez.
Şirket geçmiş kârlarını/fonlarını sermayeye ekler ve herkese oransal yeni hisse verir. %100 bedelsizde 100 hissen 200 olur ama fiyat yarıya iner — pasta aynı, dilim sayısı artar. Psikolojik etkisi gerçektir: 'ucuzlayan' fiyat küçük yatırımcıyı çeker ve likidite artar.
Ortaklardan YENİ para isteyerek hisse ihracı.
Şirket sermaye artırır ve mevcut ortaklara rüçhan hakkıyla yeni hisse alma önceliği verir. Katılmazsan payın seyrelir. Kritik soru paranın NEREYE gideceğidir: büyüme yatırımına giden bedelli fırsat, borç kapatmaya giden bedelli çoğu zaman alarm işaretidir.
Getirini neye göre ölçtüğün kıyas çıtası.
Çıtasız getiri anlamsızdır: %40 kazanmak, enflasyon %65 iken kaybetmektir. Doğru benchmark yatırımına göre değişir: BIST hisseleri için XU100, ABD için S&P 500, genel servet için enflasyon + dolar + altın üçlüsü. Portföyündeki 'Kıyaslama' tablosu tam bu işi yapar.
Bireysel Emeklilik Sistemi: devlet katkılı uzun vadeli birikim.
Yatırdığına devlet belli oranda katkı ekler — bu, piyasada eşi olmayan 'garantili getiri'dir. Karşılığı sabırdır: erken çıkışta devlet katkısının bir kısmı ve vergi avantajı kaybedilir. Fon seçimi ve düzenli takip, BES getirisinin asıl belirleyicisidir; BEKAP'ın BES modülü tam bunun içindir.
Piyasa %1 oynadığında varlığın ortalama kaç % oynadığı.
Endekse karşı ölçülür: Beta 1.5 olan hisse, endeks %2 düşerken ortalama %3 düşme eğilimindedir. Beta 1'in altı savunmacı (gıda, elektrik gibi), üstü atak (teknoloji, küçük ölçek) profildir. Portföyün betası, piyasa çalkantısında ne hissedeceğinin ön izlemesidir.
Şirketin belirli bir andaki finansal fotoğrafı.
Üç sütun: neye sahip (varlıklar) = kime borçlu (yükümlülükler) + ortaklara kalan (özkaynak). Gelir tablosu FİLM (dönem boyu performans), bilanço FOTOĞRAF'tır (an). Sağlıklı okuma ikisini birlikte ister: kâr eden ama borcu kabaran şirket, filmde iyi fotoğrafta kötüdür. BEKAP detay kartlarındaki bilanço sekmesi ana kalemleri özetler.
Uzun süreli yükseliş dönemi.
Adı, boğanın boynuzuyla YUKARI vurmasından gelir. Tipik tanım: dipten %20+ yükseliş ve genele yayılmış iyimserlik. Boğanın tehlikesi kendindedir: uzadıkça 'düşüş artık olmaz' inancı yerleşir ve risk iştahı tavan yapar — en kalabalık an, çıkışa en yakın andır.
Fiyatın etrafına ±2 standart sapmalık bant çizer.
Orta çizgi 20 günlük ortalama, bantlar ±2 standart sapmadır. Fiyat üst banda dayandığında görece pahalı, alt bantta görece ucuz bölgededir; bantların DARALMASI ise düşük volatilite = 'fırtına öncesi sessizlik' okunur ve çoğu zaman sert bir hareketin habercisidir.
Şirketin kendi parasına karşı borcu (kaldıraç oranı).
Toplam borç ÷ özkaynak. 1 üzeri, şirketin kendi parasından fazla borçla çalıştığını söyler. Borç ucuzken büyümeyi hızlandırır; faiz yükselince ya da satışlar düşünce ilk kırılan yüksek kaldıraçlılardır. Sektöre görelidir: GYO ve enerji doğası gereği borçlu, yazılım genelde borçsuzdur.
Satışlardan yalnız üretim maliyeti düşülünce kalan pay.
(Satış − satılan malın maliyeti) ÷ satış. İşin 'çekirdeğinin' kârlılığıdır — pazarlama, yönetim, faiz girmeden. Brüt marjı yüksek ama net marjı düşük şirkette sorun üretimde değil, gider yapısındadır; bu ayrım nereye neşter atılacağını gösterir.
Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi.
Banka ve aracı kurumların bazı işlem ücretlerinin üzerine eklenen vergidir; komisyonun yanında küçük bir kalem olarak görünür. Tek başına küçüktür ama sık işlem yapanın yıllık maliyetinde birikir.
Borsa Yatırım Fonu — ETF'in Türkçesi, BIST'te işlem görenleri.
BIST'te kote sepet fonlardır: altın, endeks, döviz ağırlıklı çeşitleri vardır. Yapı ETF ile aynıdır; BEKAP'ta ayrı BYF modülünde izlenir. TEFAS fonlarından farkı: borsada anlık fiyatla işlem görmesi.
Dönen varlıklar ÷ kısa vadeli borçlar.
Bir yıl içinde nakde dönecek varlıkların, bir yıl içinde ödenecek borçları karşılama gücü. 1 altı sıkışıklık uyarısıdır; ama sektör normali şarttır: market zinciri stok devri hızlı olduğundan 0.8 ile rahat yaşar, sanayici yaşayamaz. PUSULA'nın 'Likidite gücü' kriteri budur.
Birbirine DÜŞÜK korelasyonlu varlıklara dağılmak.
Amaç getiriyi düşürmek değil, aynı getiri için sarsıntıyı azaltmaktır. Gerçek çeşitlendirme varlık SAYISIYLA değil, parçaların birbirinden BAĞIMSIZLIĞIYLA ölçülür: farklı piyasa, farklı para birimi, farklı hikâye. 'Tek bahse dönüşmüş portföy' en sık düşülen tuzaktır.
Düzenli alım: her ay sabit tutarla almak.
Dollar-Cost Averaging. Zamanlama derdini ortadan kaldırır: fiyat düşükken aynı parayla ÇOK, yüksekken AZ pay alırsın — ortalama maliyetin kendiliğinden makulleşir. Psikolojik süper gücü: 'şimdi girmeli miyim' sorusunu öldürür. BEKAP ZAMAN MAKİNESİ tam bu stratejiyi geçmişte test eder.
Fiyatın düşerken tutunduğu, alıcıların devreye girdiği seviye.
Geçmişte defalarca dönülen fiyat bölgesi; oraya gelince 'ucuz' diyen alıcı hafızası devreye girer. Kırılırsa hikâye tersine döner: eski destek yeni DİRENÇ olur ve düşüş genelde hızlanır — bu yüzden destek kırılımı, teknik yatırımcının en ciddiye aldığı olaylardandır.
Fiyatın yükselirken takıldığı, satıcıların ağır bastığı seviye.
Genelde eski zirveler ve 'başabaş bekleyen' pişman alıcıların yoğunlaştığı bölgelerdir: fiyat oraya gelince 'kurtuldum' satışı gelir. Güçlü hacimle kırılan direnç desteğe dönüşür ve yeni bir yükseliş katı açar.
Zirveden dibe kayıp — maksimum düşüşün İngilizcesi.
Her yeni zirveden sonraki en derin çukur ölçülür; en büyüğü 'maximum drawdown'dır. Uzun süren drawdown (yeni zirveye dönememe süresi) da başlı başına bir risktir: paranın bağlı kaldığı, moralin eridiği dönemdir.
Faiz-vergi-amortisman öncesi kâr — FAVÖK'ün İngilizcesi.
Uluslararası raporlarda EBITDA, Türkçe raporlarda FAVÖK olarak geçer; aynı kavramdır. Detaylı anlatım için FAVÖK maddesine bak.
Bir grup hissenin ortak sepeti (BIST 100, S&P 500…).
Piyasanın nabzını tek sayıyla özetler ve pasif yatırımın temelidir: endeks fonu alan, 'ortalama şirketi' almış olur. Endeksler genelde piyasa değeri ağırlıklıdır — S&P 500'ün kaderini büyük ölçüde en büyük 10 şirket belirler.
Genel fiyat artışı = paranın alım gücünün erimesi.
Yatırımın gerçek rakibi budur: kasada duran para her yıl enflasyon kadar 'sessizce' kaybeder. Bileşik etkisi acımasızdır: %50 enflasyonda paranın alım gücü 2 yılda yarıdan aşağı iner. Tüm getiri kıyaslarının zorunlu çıtasıdır.
Borsa yatırım fonu: bir sepeti tek hisse gibi al-sat.
Bir endeksi, sektörü ya da temayı tek işlemle almanı sağlar; gün içi hisse gibi işlem görür. Düşük masraflı endeks ETF'leri, pasif yatırımın küresel standardıdır. Dikkat: kaldıraçlı ve ters ETF'ler GÜNLÜK getiri hedefler — uzun tutmada matematik aleyhine işler.
Faiz, amortisman ve vergi öncesi kâr — faaliyetin ham kâr gücü.
İngilizcesi EBITDA. Finansman ve muhasebe tercihlerinden arındırılmış 'çekirdek iş ne üretiyor' rakamıdır. Sınırı: amortismanı yok sayar — makinesi sürekli yenilenmesi gereken sanayide FAVÖK parlak ama serbest nakit akışı zayıf olabilir.
Borç dahil şirket değerinin faaliyet kârına oranı.
Firma Değeri (piyasa değeri + net borç) ÷ FAVÖK. F/K'dan farkı: borcu da hesaba katar, bu yüzden borçlu şirketleri kıyaslarken daha dürüsttür. Satın alma-birleşme dünyasının standart çarpanıdır.
Fiyat/Kazanç: şirket kârının kaç katına fiyatlandığı.
Hisse fiyatı ÷ hisse başına yıllık kâr. F/K 8 = bugünkü kâr sürerse yatırım 8 yılda kendini öder. Sektörler arası çıplak F/K kıyası yanıltır: yazılım şirketi 30, banka 5 F/K ile 'normal' olabilir. Doğru soru: 'benzerlerine ve kendi tarihine göre pahalı mı?' — BEKAP'ta adil değer bu mantıkla hesaplanır.
Altının TL cinsinden gram fiyatı.
Formülü şeffaf: ons fiyatı ($) × dolar kuru ÷ 31,1035. Yani gram altın çift motorludur — küresel altın VE dolar kuru. TL yatırımcısı için hem enflasyon hem kur sigortası rolü oynar; bu yüzden Türkiye'nin en köklü birikim aracıdır. Portföy 'Kıyaslama' tablosundaki altın çıtası budur.
Bir dönemde el değiştiren toplam lot/para.
Fiyat NE olduğunu, hacim NE KADAR İNANDIRICI olduğunu söyler. Yüksek hacimli kırılım güçlü teyittir; hacimsiz yükseliş 'kağıttan ralli'dir. Hacim, büyük oyuncunun ayak izidir — sessizce mal toplayanı ya da dağıtanı çoğu zaman önce hacim ele verir.
Hisselerin borsada serbestçe işlem gören bölümü (%).
Kalanı kurucu/holding elindedir. Düşük halka açıklık = az dolaşan hisse = sığ derinlik: küçük parayla bile fiyat sert oynayabilir, manipülasyona açıktır. Endeks ağırlıkları da halka açık kısma göre hesaplanır.
Şirketin hisselerini ilk kez borsada satışa sunması (IPO).
Şirket büyüme sermayesi bulur, kurucular kısmi çıkış yapar, halk ortak olur. Talep yoğun dönemlerde 'halka arz coşkusu' oluşur — ilk gün tavanları cazibelidir ama istatistik acımasızdır: çoğu halka arz, ilk yılında arz fiyatının altını görür. Kural: şirketi değil coşkuyu satın alma.
İlk halka arz — şirketin borsaya ilk adımı.
Initial Public Offering. Türkçesi halka arz; detaylar için o maddeye bak. Uluslararası haberlerde IPO kısaltmasıyla geçer.
Bir varlığın hesaplanan değerinin altında fiyatlanması.
Değer yatırımcısının aradığı şeydir — ama iskonto tek başına alım gerekçesi değildir. Piyasa bazen tembel, bazen haklıdır: holdingler net aktif değerine göre yıllarca %40-50 iskontolu işlem görebilir ve bu 'normal'leşebilir. İskontonun KAPANMA katalizörü yoksa sonsuza dek iskontolu kalabilir.
Borçla büyüme: kazancı da kaybı da büyütür.
Kendi 100 lirana 100 lira borç eklersen %10'luk kazanç senin paranda %20 olur — düşüş de öyle. Şirket bilançosunda, kredili işlemde ve kaldıraçlı ETF'lerde aynı matematik işler. Kaldıraç zamanlama hatasını affetmez: haklı olsan bile 'margin call' seni haklı çıkmadan tasfiye edebilir.
Faizsiz finans kriterlerini geçen şirketlerin endeksi.
Faiz geliri, alkol, kumar gibi alanları eleyen ve finansal oranları (borç/varlık sınırı gibi) süzen kriterlerle oluşturulur. BEKAP'taki 'katılım' etiketi bu endeks üyeliğine dayanır — hassasiyeti olan yatırımcı için hazır bir ön filtredir.
İki varlığın birlikte hareket etme derecesi (-1..+1).
Günlük getiriler karşılaştırılır: +1'e yakınsa hep birlikte inip çıkarlar, 0 civarı bağımsız, eksiyse zıt yönlüdür. Çeşitlendirmenin matematik temeli budur: 10 hisse alıp hepsi 0.9 korelasyonluysa, fiilen TEK varlık almışsındır. Portföyündeki BEKAP X-RAY tam bunu ölçer.
Tahvilin dönemsel faiz ödemesi.
Tahvili alana vade boyunca ödenen periyodik faizdir; adı, eskiden kağıt tahvillerden makasla kesilen kuponlardan gelir. Kupon oranı sabitken tahvilin PİYASA fiyatı faizlerle ters oynar — faiz yükselirse eski düşük kuponlu tahvilin fiyatı düşer.
Varlığını fiyat bozmadan hızla paraya çevirebilme.
İki katmanı var: piyasa likiditesi (hisseyi istediğin fiyattan satabilir misin) ve şirket likiditesi (şirket faturalarını ödeyebilir mi). Düşük likiditeli hissede tabela fiyatı yanıltır: satmak istediğinde karşında alıcı olmayabilir; kriz günlerinde likidite en çok ihtiyacın olduğu anda buharlaşır.
İşlem birimi — BIST'te 1 lot = 1 hisse.
Emir defterinde miktarlar lotla ifade edilir. BIST'te 1 lot = 1 adet hissedir; bazı piyasalarda (Japonya gibi) lot 100 adettir. Küsurat (kesirli) hisse BIST'te yoktur; bazı ABD aracıları kesirli hisse sunar.
İki hareketli ortalamanın farkıyla trendin yönünü ve gücünü izler.
12 ve 26 dönemlik üstel ortalamaların farkı (MACD çizgisi) ile onun 9 dönemlik ortalaması (sinyal çizgisi) karşılaştırılır. MACD sinyalin üstüne çıkarsa momentum yukarı dönüyor demektir. Gecikmeli bir göstergedir: dönüşü onaylar, önceden bilmez.
Dönem içindeki zirveden dibe en derin kayıp (%).
İngilizcesi drawdown. 'Bu yatırımda yolda en kötü ne yaşandı' sorusunun cevabıdır ve dayanıklılığını ölçmen için getiriden daha önemlidir: %50 kaybeden bir yatırımın başa dönmesi için %100 kazanması gerekir — kayıplar asimetriktir. KIYAS aracında her varlık için hesaplanır.
Fiyat hareketinin süregelen gücü.
Finansın en inatçı anomalilerinden: son 6-12 ayın kazananları bir süre daha kazanma eğilimindedir. Ama momentum stratejisinin karanlık yüzü sert dönüşlerdir ('momentum crash') — trend kırıldığında en hızlı düşenler dünün yıldızlarıdır. RSI, momentumun kısa vadeli termometresidir.
100 liralık satıştan kasada kalan net kâr.
Net kâr ÷ satışlar. Yüksek marj, fiyatlama gücünün (müşterinin alternatifsizliğinin) işaretidir. Marjın YÖNÜ seviyesinden önemlidir: yıllardır daralan marj, rekabetin şirketi ezdiğini fısıldar. Sektör normalleri çok farklıdır: market %2-3, yazılım %25-35.
Enflasyon düşülmemiş ham getiri.
Kaç TL/yüzde kazandığının çıplak rakamı. Kısa vadede pratik, uzun vadede yanıltıcıdır — özellikle yüksek enflasyonlu ülkelerde 'her şey yükseliyor' yanılsaması yaratır. Reel kardeşiyle birlikte okunmalıdır.
Kıymetli maden ağırlık birimi = 31,1035 gram.
Uluslararası piyasada altın-gümüş 'troy ons' ile ve dolar üzerinden kote edilir. Ons fiyatı küresel arz-talep, reel faiz ve dolar endeksiyle oynar; TL'deki gram fiyat buna kurun eklenmesiyle oluşur.
Piyasa Değeri / Defter Değeri: özkaynağın kaç katına fiyatlandığı.
Şirketin borsa değeri ÷ muhasebe özkaynağı. 1 altı 'defterinden ucuz' demektir — ya piyasa bir sorun görüyordur (düşük kârlılık, şüpheli varlıklar) ya da gerçek bir fırsattır. Banka ve holding değerlemesinde F/K'dan çok PD/DD konuşulur; ROE ile birlikte okunmalıdır.
Hisse fiyatı × toplam hisse sayısı.
Şirketin borsadaki toplam etiketi. Fiyatın kendisi ('3 TL'lik ucuz hisse') hiçbir şey söylemez — 3 TL × 10 milyar hisse, 300 TL × 50 milyon hisseden pahalıdır. Ölçek, risk profilinin de parçasıdır: devler öngörülebilir ve likit, küçükler kırılgan ama çevik.
Sahip olduğun tüm yatırımların sepeti.
İyi portföy tek tek parlak varlıklardan değil, birbirini DENGELEYEN parçalardan oluşur — bütünün oynaklığı, parçaların ortalamasından düşük olabilir (çeşitlendirmenin bedava öğlesi). Portföyü yönetmek varlık seçmekten fazlasıdır: ağırlık, korelasyon, nakit payı ve yeniden dengeleme disiplinidir.
Enflasyondan arındırılmış getiri: alım gücün gerçekte arttı mı?
Nominal %60 kazanç, %70 enflasyonda kayıptır. Kabaca reel ≈ (1+nominal)/(1+enflasyon)−1. Uzun vadeli tüm kararlar reel üzerinden verilmelidir; Portföy Performansı sekmesindeki 'Reel Getiri' kartı bunu baz para birimine uygun endeksle hesaplar.
Aktif kârlılığı: şirketin TÜM varlıklarıyla ürettiği kâr oranı.
Net kâr ÷ toplam varlıklar. ROE'den farkı: kaldıraçtan etkilenmez. ROE'si parlak ama ROA'sı cılız şirket, kârlılığını borçla şişiriyor olabilir — ikisini yan yana okumak kaldıraç makyajını ortaya çıkarır.
Özkaynak kârlılığı: ortakların parasıyla üretilen yıllık kâr yüzdesi.
Net kâr ÷ özkaynak. Warren Buffett'ın en sevdiği tek rakam olarak anılır: yıllar boyunca %15+ ROE'yi borca boğulmadan sürdüren şirket, büyük olasılıkla güçlü bir rekabet avantajına sahiptir. Tek yılın ROE'si (tek seferlik gelirle şişebilir) değil, SERİSİ önemlidir.
Göreceli Güç Endeksi (0-100): son dönemin alım-satım gücünü ölçer.
RSI, son 14 dönemde yükselişlerin düşüşlere oranını 0-100 ölçeğine oturtur. 70 üzeri 'aşırı alım' (fiyat kısa sürede çok ısındı), 30 altı 'aşırı satım' (aşırı soğudu) kabul edilir. BEKAP sinyal sisteminin de omurgasıdır — ama RSI bir 'olasılık termometresi'dir, kesin al-sat düğmesi değil: güçlü trendlerde RSI haftalarca 70 üzerinde kalabilir.
Alınan her birim risk başına elde edilen getiri.
(Getiri − risksiz faiz) / volatilite. 1 üzeri iyi, 2 üzeri çok iyi kabul edilir. Aynı getiriyi daha az dalgalanmayla üreten yatırım daha 'verimli'dir. Geçmiş veriden hesaplanır; geleceğin garantisi değildir ama uzun geçmişte istikrarlı yüksek Sharpe, sağlam bir karnedir.
Sharpe'ın yalnız AŞAĞI yönlü dalgalanmayı ceza sayan hali.
Sharpe, yukarı sıçramaları da 'risk' sayar; Sortino yalnız kayıp günlerinin sapmasını kullanır. Sert yükselişler yapan ama nadiren düşen bir varlıkta Sortino, Sharpe'tan belirgin yüksek çıkar — yatırımcının gerçekte korktuğu şeyi (kaybı) daha iyi ölçer.
Alış ve satış fiyatı arasındaki makas.
Anlık alıcıların en yükseği (alış) ile satıcıların en düşüğü (satış) arasındaki fark — her al-sat çiftinde ödediğin görünmez maliyet. Likit hisselerde kuruşluk, sığ hisselerde %1-2'yi bulabilir. Sık işlem yapanın gerçek düşmanı komisyondan çok spread'dir.
Devletin kaynağında kestiği vergi.
Temettü, mevduat faizi ve bazı fon kazançları sana ulaşmadan vergisi kesilir — gördüğün brüt, aldığın nettir. Oranlar enstrümana ve döneme göre değişir ve sık güncellenir; kesin oran için güncel mevzuata bakılmalıdır.
Devlete/şirkete borç verme senedi.
Hisseden temel farkı: ORTAK değil ALACAKLI olursun. Vade sonunda anapara + yol boyunca kupon alırsın; şirket batarsa alacaklılar ortaklardan ÖNCE gelir. Riski hisseden düşük ama sıfır değildir: ihraççı iflası (kredi riski) ve faiz artışı (fiyat riski) tahvilcinin iki derdi.
Türkiye Elektronik Fon Alım Satım Platformu.
Türkiye'deki yatırım fonlarının tek çatı altında alınıp satıldığı resmî platform. Bir bankanın müşterisiyken başka kurumların fonlarına da erişmeni sağlar — fon dünyasının 'ortak pazarı'. BEKAP'ın FON modülü fiyat ve getiri verisini TEFAS ile birebir doğrulanmış hesaplar.
Şirketin kârından ortaklara dağıttığı nakit pay.
Şirket kârını iki şey yapabilir: büyümeye yatırır ya da ortağa dağıtır. Düzenli ve artan temettü, disiplinli nakit üretiminin kanıtıdır; hiç dağıtmamak da (Amazon yıllarca) meşru bir büyüme tercihi olabilir. Türkiye'de temettüden stopaj kesilir — eline geçen brüt değil nettir. Portföyündeki Temettü sekmesi ödemeleri fiili adetinle izler.
Hisse fiyatına göre yıllık nakit temettünün yüzdesi.
Yıllık temettü ÷ fiyat. Mevduat faiziyle kıyaslanabilir tek hisse metriği olduğundan sevilir; ama tuzağı vardır: fiyat ÇÖKTÜĞÜ için verim yükselmiş olabilir ('değer tuzağı'). Sürdürülebilirlik için dağıtım oranına (kârın % kaçı dağıtılıyor) bakılır.
Fiyatın hâkim yönü.
Ardışık dipler yükseliyorsa yükselen, zirveler alçalıyorsa düşen trend. 'Trend dostundur' sözü istatistiksel olarak haklıdır — ama en pahalı hatalar trend DÖNÜŞLERİNDE yapılır: herkesin emin olduğu an, genelde geç kalınmış andır. BEKAPTREND göstergesi bu okumayı otomatikleştirir.
Tüketici Fiyat Endeksi: enflasyonun resmî ölçüsü.
Ortalama tüketici sepetinin (gıda, kira, ulaşım…) fiyat değişimini izler. Kişisel enflasyonun sepetine göre TÜFE'den farklı olabilir. Reel getiri hesaplarının standart paydasıdır.
Zaman-ağırlıklı getiri: para giriş-çıkışının etkisini arındırır.
Dönemi nakit akışlarına göre dilimleyip her dilimin getirisini zincirler. Kötü zamanda para yatırmış olman TWR'yi etkilemez — bu yüzden 'yatırım SEÇİMLERİN ne kadar iyiydi' sorusunun ve fon yöneticisi kıyasının ölçüsüdür. XIRR ile farkı: XIRR senin zamanlamanı da not eder, TWR sadece seçimlerini.
Kendi hesapların arasında para aktarma.
Bankalar/kurumlar ya da aynı kurumun kasaları arasındaki iç transfer — alım satım değildir, servetini değiştirmez, sadece paranın adresini değiştirir. BEKAP portföyünde virman işlemi kasalar arası dengeyi doğru tutmak içindir.
Fiyatın ne kadar sert dalgalandığının ölçüsü (yıllıklandırılmış %).
Günlük getirilerin standart sapması yıllığa çevrilir. %20 volatilite kabaca 'tipik bir yılda ±%20 salınım normaldir' demektir. Volatilite kötü değildir — getiriyle birlikte gelir; asıl tehlike, sert düşüş gününde panikleyip planı bozmaktır. PUSULA'daki 'Fiyat oynaklığı' kriteri tam olarak budur.
Son bir yılın en yüksek ve en düşük fiyat aralığı.
Fiyatın bugün bu bandın neresinde durduğu, uzun hikâyeyi tek bakışta özetler: zirveye yakınlık güç, dibe yakınlık ya fırsat ya enkaz demektir. Momentum araştırmalarının klasiği: 52 hafta zirvesini kıran hisseler, kırdıktan sonra da ortalama üstü gitme eğilimindedir. PUSULA'nın 'Zirveden düşüş' kriteri bu banttan türetilir.
Para-ağırlıklı yıllık getiri: nakit akışlarının zamanını hesaba katar.
Farklı tarihlerde para yatırıp çektiğinde basit yüzde hesabı çöker; XIRR her nakit akışını tarihiyle birlikte çözerek tek bir yıllık orana indirger — 'CEBİNE giren gerçek yıllık getiri' budur. Portföy sayfandaki Yıllık Getiri kartı XIRR'dir.